Veiligheidseisen bij glasvervanging in bedrijfspanden

Glasvervanging in bedrijfspanden valt onder strengere veiligheidsregelgeving dan bij woningen. De Codex Welzijn op het Werk, de Belgische norm NBN S 23-002 en veiligheidscoördinatie bij meerdere aannemers zijn specifiek voor de zakelijke context. De regels verschillen per pandtype: kantoren vallen onder Categorie A, terwijl zorginstellingen en scholen onder de strengere Categorie B vallen. Dit artikel bundelt alle relevante veiligheidsregels en vergelijkt ze met Nederlandse normen. Na het lezen weet u precies welke regels van toepassing zijn op uw situatie.

Codex Welzijn op het Werk en beglazing

De Codex over het Welzijn op het Werk vormt het wettelijke kader voor veiligheid in Belgische bedrijfspanden. Boek III bevat specifieke bepalingen over beglazing die bij elke glasvervanging relevant zijn. Deze bepalingen gelden naast de thermische eisen uit de EPB-regelgeving en vullen elkaar aan.

Veiligheidsglas en markering (Art. III.1-10)

Artikel III.1-10 bepaalt wanneer veiligheidsglas verplicht is in arbeidsomgevingen. De norm vereist dat beglazing op plaatsen waar werknemers bij een val doorheen kunnen gaan, bestaat uit materiaal dat breuk voorkomt of bij breuk geen verwondingen veroorzaakt. Veiligheidsglas zoals gehard of gelamineerd glas voldoet aan deze eis.

Markering van transparante wanden en deuren is eveneens verplicht. De Codex schrijft voor dat doorzichtige vlakken op ooghoogte voorzien zijn van een opvallend teken, zodat werknemers en bezoekers niet tegen het glas lopen. Deze markering moet duurzaam en goed zichtbaar zijn.

Transparante deuren en wanden (Art. III.1-15)

Artikel III.1-15 stelt aanvullende eisen aan transparante deuren en wanden. Doorzichtige deuren moeten voorzien zijn van een markering op ooghoogte. Bij automatische deuren gelden extra veiligheidseisen om beknelling te voorkomen.

Bij volledige glaswanden die als scheidingswand dienen, moet duidelijk zijn waar de opening of doorgang zich bevindt. Dit voorkomt dat mensen tegen het glas lopen in de veronderstelling dat er een doorgang is.

Zonwering als verplichting (Art. III.1-13)

Artikel III.1-13 bepaalt dat ramen die blootstaan aan rechtstreeks zonlicht, voorzien moeten zijn van zonwering. Deze eis geldt voor werkruimten waar overmatige instraling leidt tot hinder of onaanvaardbare temperatuurstijging. Bij glasvervanging is dit het moment om zonwerend HR-glas te overwegen als alternatief voor externe zonwering.

De werkgever moet ervoor zorgen dat de zonwering daadwerkelijk functioneert en door werknemers bediend kan worden. Bij beeldschermwerk is zonwering extra belangrijk om reflecties en verblinding te voorkomen.

NBN S 23-002: veiligheidscategorieën

De Belgische norm NBN S 23-002 deelt gebouwen in categorieën in op basis van het risicoprofiel. Deze categorieën bepalen welk type veiligheidsglas vereist is en onder welke omstandigheden. De norm vormt de praktische vertaling van de Codex naar concrete glasspecificaties.

Categorie A: kantoren en kleine handelszaken

Categorie A geldt voor gebouwen met een normaal risicoprofiel. Hieronder vallen kantoren, woningen en kleine handelszaken waar voornamelijk volwassenen verblijven. De eisen zijn minder streng dan bij Categorie B, maar veiligheidsglas blijft verplicht bij specifieke situaties.

Bij kantoorpanden moet veiligheidsglas toegepast worden wanneer de onderrand van het glas lager dan 90 cm boven de vloer ligt. Ook bij valhoogte groter dan 1,5 meter is veiligheidsglas verplicht. Glazen deuren en wanden langs looproutes vallen eveneens onder de verplichting.

Categorie B: zorginstellingen en scholen

Categorie B geldt voor gebouwen waar kwetsbare personen verblijven. De aanwezigheid van kinderen, ouderen of personen met een beperking verhoogt het risicoprofiel. Zorginstellingen en scholen vallen standaard onder deze categorie.

De eisen zijn strenger dan bij Categorie A. Veiligheidsglas is verplicht bij elke beglazing die bereikbaar is voor de doelgroep, ongeacht de hoogte van de onderrand. Bij scholen geldt dit voor alle ruimten waar kinderen komen, inclusief gangen en speelruimten.

Wanneer welke categorie van toepassing is

De indeling in categorieën hangt af van het gebouwtype en het gebruikersprofiel. Bij gemengd gebruik geldt de strengste categorie voor het hele gebouw of de betreffende zone. Een kantoorgebouw met kinderdagverblijf op de begane grond valt voor die zone onder Categorie B.

De keuze tussen gehard glas en gelamineerd glas hangt af van de specifieke toepassing. Gehard glas breekt in kleine, stompe stukjes en is geschikt voor binnenwanden. Gelamineerd glas blijft bij breuk in de sponning hangen en is vereist bij valhoogte of inbraakrisico. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste situaties waarin veiligheidsglas verplicht is volgens NBN S 23-002.

• Onderrand lager dan 90 cm: Elke beglazing waarvan de onderrand lager dan 90 cm boven de vloer ligt.
• Valhoogte groter dan 1,5 m: Beglazing waarbij een val door het glas leidt tot een valhoogte van meer dan 1,5 meter.
• Glazen deuren en wanden: Transparante deuren en wanden langs looproutes of in verkeersgebieden.
• Categorie B gebouwen: Alle bereikbare beglazing in zorginstellingen, scholen en vergelijkbare gebouwen.

Werken op hoogte en veiligheidscoördinatie

Glasvervanging vindt regelmatig plaats op hoogte, wat specifieke veiligheidsmaatregelen vereist. De Codex Welzijn op het Werk bevat hiervoor gedetailleerde voorschriften. Bij projecten met meerdere aannemers komt daar de verplichting tot veiligheidscoördinatie bij.

Boek IV Titel 5 Codex Welzijn

Boek IV Titel 5 behandelt werken op hoogte en het risico op vallen. De werkgever of opdrachtgever moet een risicoanalyse uitvoeren voordat het werk begint. Op basis daarvan worden collectieve beschermingsmiddelen ingezet, zoals steigers of hoogwerkers.

Individuele beschermingsmiddelen zoals valgordels zijn pas toegestaan wanneer collectieve maatregelen niet mogelijk zijn. Bij glasvervanging op hoogte is vaak een combinatie nodig: een steiger of hoogwerker voor de toegang, aangevuld met persoonlijke valbeveiliging voor de glaszetter.

Veiligheidscoördinatie bij 2+ aannemers

Het KB van 25 januari 2001 verplicht veiligheidscoördinatie wanneer twee of meer aannemers gelijktijdig of achtereenvolgens op dezelfde werf werken. Bij glasvervanging in combinatie met andere renovatiewerken is dit vaak het geval. De opdrachtgever moet dan een veiligheidscoördinator aanstellen.

De veiligheidscoördinator stelt een veiligheids- en gezondheidsplan op en coördineert de werkzaamheden. Dit plan bevat de risico’s per fase en de maatregelen om die te beheersen. Na afloop levert de coördinator een postinterventiedossier op dat bij het gebouw hoort.

Vergelijking met Nederlandse normen

België en Nederland hanteren verschillende normen voor glasveiligheid. Deze verschillen zijn relevant voor opdrachtgevers met panden in beide landen of bij vergelijking van offertes. De onderstaande tabel toont de belangrijkste verschillen tussen Belgische en Nederlandse veiligheidsnormen voor glas.

Borstweringhoogte: 90 cm vs. 85 cm

In België geldt een minimale borstweringhoogte van 90 cm, terwijl Nederland 85 cm hanteert. Dit verschil heeft gevolgen voor glaspartijen die als borstwering dienen. Bij glasvervanging moet u controleren of de bestaande situatie aan de Belgische norm voldoet.

Wanneer de borstwering lager is dan 90 cm, is veiligheidsglas verplicht. Dit geldt ook wanneer de originele situatie met gewoon glas was uitgevoerd. De glasvervanging is het moment om de situatie conform de norm te brengen.

Geen inbraakweringsverplichting in België

België kent geen wettelijke verplichting voor inbraakwerend glas bij nieuwbouw of renovatie. In Nederland is bij nieuwbouwwoningen minimaal klasse P4A verplicht voor ramen op de begane grond. Dit betekent dat Belgische bedrijfspanden niet standaard voorzien zijn van inbraakwerend glas.

Inbraakwerend glas blijft uiteraard aan te bevelen voor kwetsbare locaties. Het is echter een vrijwillige keuze van de opdrachtgever, niet een wettelijke verplichting. Verzekeraars kunnen wel kortingen bieden bij aantoonbare inbraakwering.

EI-classificatie bij brandwerend glas

België hanteert de EI-classificatie voor brandwerend glas, die strenger is dan de Nederlandse EW-norm. De E staat voor vlamdichtheid, de I voor thermische isolatie. Brandwerend glas met EI-classificatie houdt ook de warmtestraling tegen, niet alleen de vlammen.

Het KB van 7 juli 1994 bepaalt welke EI-classificatie per gebouwtype vereist is. De onderstaande lijst bevat de 3 gebouwcategorieën en hun brandwerendheidseisen.

• Laag gebouw (hoogte ≤ 10 m): EI 60 voor compartimentswanden, EI 30 voor evacuatiewegen, EI1 30 voor deuren.
• Middelhoog gebouw (hoogte 10-25 m): EI 60 voor evacuatiewegen, EI1 30 met zelfsluitend mechanisme voor deuren.
• Hoog gebouw (hoogte > 25 m): EI 120 voor evacuatiewegen, zelfsluitende deuren verplicht.

Brandwerend glas EI30 kost tussen €250 en €450 per m², terwijl EI60 glas tussen €400 en €700 per m² kost. De hogere classificatie vereist een dikkere glasopbouw met meer lagen brandwerende gel.

Samenvatting veiligheidseisen

Veiligheidsregelgeving bij glasvervanging in bedrijfspanden omvat meerdere wetten en normen. De Codex Welzijn op het Werk bepaalt de algemene kaders, terwijl NBN S 23-002 de concrete glasspecificaties voorschrijft. Bij werken op hoogte en meerdere aannemers gelden aanvullende veiligheidsverplichtingen.

Bij de uitvoering van glasvervanging is het essentieel dat het glas voorzien is van de juiste keurmerken en certificeringen. BENOR-gecertificeerd glas en CE-markering volgens EN 1279 bieden de zekerheid dat het product aan de Belgische normen voldoet. De aannemer moet deze certificaten kunnen overleggen bij oplevering.

Voor de praktische uitvoering is het aan te raden om bij de offerte-aanvraag expliciet te vragen welke veiligheidscategorie van toepassing is en hoe de aannemer aan de normen voldoet. Dit voorkomt discussies achteraf en zorgt ervoor dat uw bedrijfspand na de glasvervanging volledig aan alle veiligheidsregelgeving voldoet.