U-waarde glas berekenen
De U-waarde van glas wordt berekend via EN 673, maar u kunt ook fabrikanttools gebruiken. Leer hoe de berekening werkt en controleer uw offerte.
U-waarden op offertes en productbladen worden vaak als vaststaande feiten gepresenteerd, maar het zijn berekende waarden op basis van specifieke normen. Inzicht in hoe die berekening werkt helpt u om offertes te vergelijken en claims van leveranciers te controleren. Dit artikel legt de berekeningsnormen EN 673 (voor Ug) en EN ISO 10077-1 (voor Uw) toegankelijk uit. Na het lezen weet u hoe U-waarden tot stand komen en welke tools beschikbaar zijn om glasopbouwen zelf te vergelijken.
Hoe wordt de Ug-waarde berekend?
De Ug-waarde geeft aan hoeveel warmte er door het glas zelf ontsnapt. Die waarde komt niet uit een meting in een laboratorium, maar uit een gestandaardiseerde berekening die in heel Europa identiek wordt toegepast.
De norm EN 673 in het kort
EN 673 is de Europese norm die voorschrijft hoe de Ug-waarde van isolatieglas berekend moet worden. De norm definieert vaste omstandigheden: een binnentemperatuur van 20°C, een buitentemperatuur van 0°C en een windsnelheid van 4 m/s. Onder die condities berekent de norm hoeveel watt per vierkante meter per graad temperatuurverschil (W/m²K) door het glas stroomt.
De berekening combineert drie vormen van warmtetransport: geleiding door het glas zelf, convectie in de spouw en straling tussen de glasoppervlakken. Bij HR-glas is de stralingscomponent het belangrijkst, omdat de low-E coating deze drastisch vermindert.
Welke parameters bepalen het resultaat?
De Ug-waarde hangt af van de glasopbouw en de eigenschappen van de gebruikte materialen. De spouwbreedte en gasvulling bepalen hoe goed de spouw convectie onderdrukt. De HR-coating verlaagt de emissiviteit en daarmee de warmtestraling. De onderstaande tabel toont de belangrijkste parameters en hun typische waarden voor HR++ glas.
| Parameter | Symbool | Typische waarde HR++ | Effect op Ug |
|---|---|---|---|
| Glasdikte per blad | d | 4 mm | Minimaal |
| Spouwbreedte | s | 15-16 mm | Significant |
| Gasvulling | - | Argon (90%) | Significant |
| Emissiviteit coating | εn | 0,01-0,03 | Zeer groot |
De emissiviteit van de coating is de grootste hefboom. Een magnetroncoating met emissiviteit 0,01 presteert merkbaar beter dan een coating met emissiviteit 0,03, ook al klinkt het verschil klein.
Standaardberekening versus werkelijke prestatie
EN 673 berekent de Ug onder gestandaardiseerde laboratoriumcondities. In de praktijk wijkt de werkelijke prestatie af door variabele factoren zoals de werkelijke binnen- en buitentemperatuur, wind, zonnestraling en de oriëntatie van het raam.
Die afwijking kan zowel gunstig als ongunstig uitpakken. Op een windstille dag presteert het glas beter dan de norm voorspelt. Bij harde wind en extreme koude kan het warmteverlies hoger liggen. De EN 673-waarde is daarom een vergelijkingsgetal, geen exacte voorspelling van uw energieverbruik.
Hoe wordt de Uw-waarde berekend?
De Uw-waarde beschrijft het volledige raam: glas plus kozijn plus de aansluiting daartussen. Deze waarde is altijd hoger (dus slechter) dan de Ug-waarde, omdat het kozijn en de glasrand extra warmteverliezen toevoegen.
De formule van EN ISO 10077-1
De Europese norm EN ISO 10077-1 definieert de berekening van de Uw-waarde. De vereenvoudigde formule luidt:
Uw = (Ag × Ug + Af × Uf + lg × ψ) / (Ag + Af)
Hierin staat Ag voor het glasoppervlak (m²), Ug voor de U-waarde van het glas (W/m²K), Af voor het kozijnoppervlak (m²), Uf voor de U-waarde van het kozijn (W/m²K), lg voor de glasomtrek (m) en ψ (psi) voor de lineaire warmtedoorgangscoëfficiënt van de glasrand (W/mK).
Elk kozijnmateriaal heeft een eigen Uf-waarde. PVC-kozijnen scoren doorgaans 1,2 tot 1,4 W/m²K, aluminium kozijnen met thermische onderbreking 1,8 tot 2,5 W/m²K en houten kozijnen 1,4 tot 1,8 W/m²K.
Rekenvoorbeeld met HR++ glas en PVC-kozijn
Neem een standaardraam van 1,5 m² totaaloppervlak met 1,2 m² glas en 0,3 m² kozijn. De glasomtrek bedraagt 4,4 meter. Het HR++ glas heeft een Ug van 1,1 W/m²K, het PVC-kozijn een Uf van 1,3 W/m²K en de warm-edge spacer een ψ van 0,039 W/mK.
De berekening verloopt als volgt:
Uw = (1,2 × 1,1 + 0,3 × 1,3 + 4,4 × 0,039) / (1,2 + 0,3)
Uw = (1,32 + 0,39 + 0,17) / 1,5
Uw = 1,88 / 1,5
Uw = 1,25 W/m²K
Dit raam voldoet aan de EPB-eis van Uw ≤ 1,50 W/m²K. Had u een aluminium spacer (ψ = 0,076) gebruikt in plaats van warm-edge, dan zou de Uw stijgen naar 1,36 W/m²K. De spacerkeuze maakt dus meetbaar verschil.
Fabrikanttools voor U-waarde berekening
U hoeft de berekening niet zelf uit te voeren. De grote glasfabrikanten bieden gratis online tools waarmee u glasopbouwen kunt configureren en de resulterende U-waarden direct ziet.
AGC Calumen
Calumen is de online berekeningsmodule van AGC. U selecteert de glasopbouw, de gasvulling en de spacer, waarna de tool de Ug-waarde berekent volgens EN 673. Voor verdere productinformatie van AGC kunt u terecht bij hun Benelux-vertegenwoordiging.
Calumen toont ook de lichttransmissie (Lt), de zontoetredingsfactor (g-waarde) en andere prestatieparameters. De tool is bijzonder geschikt om te zien hoe verschillende combinaties van coating, spouwbreedte en gasvulling de prestatie beïnvloeden.
Pilkington Spectrum en Guardian Glass Analytics
Pilkington Spectrum is de configuratietool van Pilkington. De interface is vergelijkbaar met Calumen: u selecteert glastypen en de tool berekent de prestaties. Spectrum biedt ook de mogelijkheid om meerlaagse opbouwen (triple glas, akoestisch laminaat) te configureren.
Guardian biedt Guardian Glass Analytics, een uitgebreide tool die naast U-waarden ook condensrisico en daglichtfactor berekent. De tool is beschikbaar na registratie en richt zich primair op professionals, maar is ook voor particulieren toegankelijk.
Uw offerte controleren met U-waarden
Met de kennis uit dit artikel kunt u offertes objectief vergelijken. Een goede offerte vermeldt minimaal de Ug-waarde van het glas en bij volledige raamvervanging ook de Uw-waarde van het complete raam.
Controleer of de opgegeven waarden realistisch zijn. HR++ glas scoort typisch een Ug van 0,9 tot 1,2 W/m²K. Een offerte die Ug 0,7 claimt voor standaard dubbelglas is verdacht, tenzij het gaat om premium glas met dubbele coating en gasmix.
Vergelijk appels met appels: een offerte met alleen de Ug-waarde lijkt beter dan een offerte met de Uw-waarde, maar zegt niets over het kozijn. Voor een eerlijke vergelijking hebt u dezelfde maatstaf nodig. Meer informatie over het vergelijken van glasoffertes vindt u in onze uitleg over offertes vergelijken.
Let ook op de verhouding tussen de U-waarde en de prijs per vierkante meter. Een iets hogere Ug-waarde (bijvoorbeeld 1,1 in plaats van 1,0) scheelt slechts enkele euro’s per jaar aan stookkosten, maar kan tientallen euro’s per vierkante meter schelen in aanschafprijs. De goedkoopste offerte is niet altijd de beste keuze, maar de duurste ook niet.