Spouwbreedte en gasvulling
De spouwbreedte en gasvulling bepalen samen met de coating hoe goed HR-glas isoleert. Leer waarom breder niet altijd beter is en wat warm-edge spacers doen.
De spouwbreedte en gasvulling zijn minder bekend dan de coating, maar minstens zo bepalend voor de isolatieprestatie van HR-glas. Een verkeerde combinatie van spouwbreedte en gas kan de beloofde U-waarde ondermijnen. Dit artikel legt uit hoe spouwbreedte, gasvulling en spacers samenwerken om warmteverlies te beperken. Na het lezen weet u precies waar u op moet letten bij deze componenten.
Wat doet de spouw in HR-glas?
De spouw is de ruimte tussen de twee glasplaten van een isolerend glaspaneel. Deze luchtlaag vormt samen met de HR-coating de kern van het isolerend vermogen. Waar de coating infraroodstraling reflecteert, beperkt de spouw warmtetransport via geleiding en convectie.
De spouw werkt als een buffer. Stilstaande lucht of gas geleidt warmte veel slechter dan glas. Door de juiste spouwbreedte te kiezen en de spouw te vullen met een edelgas, daalt de warmtedoorgang aanzienlijk.
Waarom breder niet altijd beter isoleert
Een bredere spouw betekent niet automatisch betere isolatie. Bij te grote spouwbreedtes ontstaat convectie: het gas begint te circuleren en transporteert warmte van de warme naar de koude glasplaat. Dit effect ondermijnt de isolatiewaarde.
De U-waarde bereikt een optimum bij een specifieke spouwbreedte, afhankelijk van het gebruikte gas. Voorbij dit optimum stijgt de Ug-waarde weer, waardoor breder dus slechter isoleert.
Belgische standaard: 15 mm spouwbreedte
In België is 15 mm de standaard spouwbreedte voor HR-glas, terwijl in Duitsland 16 mm gangbaar is. Dit verschil is historisch gegroeid en heeft in de praktijk nauwelijks invloed op de prestatie. Beide breedtes liggen rond het optimum voor argonvulling.
De totale glasopbouw van standaard HR++ glas is daarmee 4-15-4: twee glasplaten van 4 mm met een spouw van 15 mm ertussen. Dit levert een totale dikte van 23 mm.
Optimale spouwbreedte per gasvulling
Elk gas heeft een eigen optimale spouwbreedte. De onderstaande tabel toont de Ug-waarden per spouwbreedte bij argonvulling voor dubbelglas met standaard low-E coating.
| Spouwbreedte | Ug met argon (W/m²K) | Opmerking |
|---|---|---|
| 10 mm | ~1,3 | Suboptimaal, hogere Ug |
| 12 mm | ~1,2 | Geschikt voor dunne opbouw |
| 15 mm | ~1,1 | Belgische standaard |
| 16 mm | ~1,1 | Duitse standaard |
| 18 mm | ~1,0 - 1,1 | Optimaal voor argon |
Voor argon ligt het theoretische optimum rond 14,7 mm, voor krypton rond 9,7 mm. In de praktijk worden standaardbreedtes van 15 of 16 mm gebruikt, die beiden uitstekend presteren.
Gasvullingen vergeleken
De gasvulling in de spouw is bepalend voor de isolatiewaarde. Edelgassen zoals argon en krypton geleiden warmte slechter dan gewone lucht en verbeteren daardoor de Ug-waarde aanzienlijk.
Argon: de standaard in HR-glas
Argon is het standaardgas in vrijwel alle HR++ en triple glas. Het is circa vier keer zwaarder dan lucht en geleidt warmte ongeveer 30% slechter. Bovendien is argon relatief goedkoop en ruim beschikbaar.
Bij levering bevat HR-glas typisch 85% tot 95% argon. De resterende ruimte is gevuld met lucht. Een hoger vulpercentage levert een marginaal betere Ug-waarde, maar het verschil is in de praktijk verwaarloosbaar.
Krypton: wanneer het verschil maakt
Krypton isoleert beter dan argon maar is 10 tot 20 keer duurder. Het gas komt alleen tot zijn recht bij smalle spouwen van 9 tot 12 mm. Bij de standaard spouwbreedte van 15 of 16 mm is het verschil met argon verwaarloosbaar.
Krypton wordt vooral toegepast bij dunne glasopbouwen voor monumenten of bij triple glas waar de totale dikte beperkt moet blijven. Vacuümglas biedt overigens nog betere isolatie zonder gasvulling, door de spouw volledig te evacueren.
Hoe lang blijft de gasvulling intact?
Ook de beste glasunit lekt langzaam gas. De typische lekkage bedraagt 0,5% tot 1% per jaar. Na 10 jaar is een HR-glaspaneel dus nog steeds gevuld met 85% tot 90% van het oorspronkelijke argon.
Dit gasverlies heeft nauwelijks invloed op de isolatiewaarde. Een daling van 95% naar 85% argon verhoogt de Ug-waarde met slechts 0,02 tot 0,03 W/m²K. Geen enkele fabrikant garandeert overigens de gasvulling, wel de dampdichtheid van de randafdichting.
Warm-edge spacers en de glasrand
De spacer is het afstandsprofiel dat de twee glasplaten op de juiste afstand houdt en de spouw afsluit. Traditionele aluminium spacers vormen een koudebrug aan de glasrand. Moderne warm-edge spacers verminderen dit probleem aanzienlijk.
Wat doet een warm-edge spacer?
Een warm-edge spacer is gemaakt van kunststof of een combinatie van kunststof en roestvrij staal in plaats van aluminium. Deze materialen geleiden warmte veel slechter, waardoor de glasrand warmer blijft.
Concreet verlaagt de overstap van aluminium naar warm-edge spacers de Uw-waarde met 0,1 tot 0,3 W/m²K. Tegelijk stijgt de glasrandtemperatuur van circa 8 tot 10°C naar 12 tot 14°C. Dit verschil is meetbaar en merkbaar.
Spacertypen en hun kwaliteit
Niet alle warm-edge spacers presteren gelijk. De psi-waarde (ψ) geeft aan hoeveel extra warmteverlies de glasrand veroorzaakt per strekkende meter. Hoe lager de psi-waarde, hoe beter de spacer isoleert. De onderstaande tabel toont de belangrijkste spacertypen en hun prestaties.
| Spacertype | Fabrikant | ψ-waarde (W/mK) |
|---|---|---|
| Aluminium (referentie) | Divers | 0,076 - 0,082 |
| TGI | Technoform | 0,044 |
| Chromatech Ultra | Rolltech/Fenzi | 0,039 |
| Swisspacer Advance | Saint-Gobain | 0,039 |
| Swisspacer Ultimate | Saint-Gobain | 0,031 - 0,032 |
Swisspacer Ultimate levert de beste prestatie en wordt veel toegepast in premium HR-glas. Bij het vergelijken van offertes is het spacertype een relevante kwaliteitsindicator.
Minder condensrisico aan de glasrand
De hogere glasrandtemperatuur door warm-edge spacers heeft een praktisch voordeel: minder kans op condensvorming aan de binnenkant van het raam. Condens ontstaat wanneer vochtige binnenlucht in contact komt met een koud oppervlak.
Met een aluminium spacer daalt de glasrandtemperatuur tot onder het dauwpunt bij relatief normale omstandigheden. Warm-edge spacers houden de rand warmer, waardoor condens later of helemaal niet optreedt. Dit verhoogt het comfort en vermindert het risico op schimmelvorming rond de glasrand.
Spouw en gasvulling bij triple glas
Triple glas heeft twee spouwen in plaats van één, gescheiden door een derde glasplaat in het midden. Dit verdubbelt het isolerend effect van de gasvulling en verlaagt de Ug-waarde tot 0,5 à 0,9 W/m²K.
De spouwbreedtes bij triple glas variëren per fabrikant. Typische configuraties zijn 2x15 mm of 2x18 mm met argonvulling. Premium triple glas met 2x12 mm kryptonvulling bereikt zelfs een Ug-waarde van 0,4 W/m²K. De onderstaande tabel toont de prestaties van triple glas per configuratie.
| Configuratie | Ug-waarde (W/m²K) |
|---|---|
| Triple met 2x15 mm argon | 0,6 |
| Triple met 2x18 mm argon | 0,5 |
| Triple met 2x12 mm krypton | 0,4 |
De totale glasdikte van triple glas bedraagt 36 tot 48 mm, afhankelijk van de glasdiktes en spouwbreedtes. Dit is aanzienlijk dikker dan de 23 tot 28 mm van standaard HR++ glas. Controleer daarom altijd of het bestaande kozijn deze dikte kan opnemen voordat u voor triple glas kiest.