# Hoe werken spouw, gasvulling en spacer in HR-glas?

> **Kernpunten**
> - De spouw vormt samen met de coating de kern van het isolerend vermogen van HR-glas.
> - Een bredere spouw isoleert niet altijd beter, want bij te grote breedtes ontstaat convectie die warmte transporteert.
> - België hanteert 15 mm als standaard spouwbreedte, terwijl in Duitsland 16 mm gangbaar is.
> - Argon is het standaardgas, terwijl krypton 10 tot 20 keer duurder is en alleen bij smalle spouwen loont.
> - Warm-edge spacers verlagen de Uw-waarde met 0,1 tot 0,3 W/m²K en verminderen het condensrisico aan de glasrand.

De spouw in hoogrendementsglas (HR-glas) is de met argon of krypton gevulde ruimte tussen de glasplaten die warmtetransport beperkt, en de spacer houdt die platen op afstand en sluit de spouw af. Hoe goed dat werkt, hangt af van spouwbreedte en gas samen: argon past bij de standaard van 15 mm, krypton alleen bij spouwen van 9 tot 12 mm. Een warm-edge spacer houdt de glasrand warmer dan een aluminium spacer.

## Hoe werkt de spouw in HR-glas?

De spouw, de ruimte tussen de twee glasplaten van een isolerend glaspaneel, beperkt warmtetransport via geleiding en convectie. Deze luchtlaag vormt samen met de [low-E coating](https://hrglas.be/techniek/coating) de kern van het isolerend vermogen. De coating reflecteert daarbij de infraroodstraling.

De spouw werkt als een buffer. Stilstaande lucht of gas geleidt warmte veel slechter dan glas. Door de juiste spouwbreedte te kiezen en de spouw te vullen met een edelgas, daalt de warmtedoorgang flink.

### Waarom isoleert een bredere spouw niet altijd beter?

Een bredere spouw isoleert niet altijd beter, omdat bij te grote spouwbreedtes convectie ontstaat: het gas begint te circuleren en transporteert warmte van de warme naar de koude glasplaat. Dit effect ondermijnt de isolatiewaarde.

De [U-waarde van de ruit](https://hrglas.be/techniek/u-waarde) bereikt een optimum bij een specifieke spouwbreedte, afhankelijk van het gebruikte gas. Voorbij dit optimum stijgt de Ug-waarde weer, waardoor breder dus slechter isoleert.

### Waarom is 15 mm de Belgische standaard spouwbreedte?

De Belgische standaard van 15 mm spouwbreedte voor HR-glas is historisch gegroeid, net als de 16 mm die in Duitsland gangbaar is. Dat verschil heeft in de praktijk nauwelijks invloed op de prestatie. Beide breedtes liggen rond het optimum voor argonvulling.

De totale glasopbouw van [gangbaar HR++ glas](https://hrglas.be/soort/plus-plus) is daarmee 4-15-4: twee glasplaten van 4 mm met een spouw van 15 mm ertussen. Dit levert een totale dikte van 23 mm.

### Welke spouwbreedte past bij welk gas?

Voor argon ligt de theoretisch optimale spouwbreedte rond 14,7 mm, voor krypton rond 9,7 mm. Elk gas heeft dus een eigen optimale spouwbreedte. De onderstaande tabel toont de Ug-waarden per spouwbreedte bij argonvulling voor dubbelglas met standaard low-E coating.

| Spouwbreedte | Ug met argon (W/m²K) | Opmerking                  |
| ------------ | -------------------- | -------------------------- |
| 10 mm        | \~1,3                | Suboptimaal, hogere Ug     |
| 12 mm        | \~1,2                | Geschikt voor dunne opbouw |
| 15 mm        | \~1,1                | Belgische standaard        |
| 16 mm        | \~1,1                | Duitse standaard           |
| 18 mm        | \~1,0 - 1,1          | Optimaal voor argon        |

In de praktijk worden standaardbreedtes van 15 of 16 mm gebruikt, die beiden uitstekend presteren.

## Welke soorten gasvulling bestaan er?

De spouw van HR-glas wordt gevuld met argon of krypton, edelgassen die warmte slechter geleiden dan gewone lucht en daardoor de Ug-waarde aanzienlijk verbeteren. De gasvulling in de spouw is dus bepalend voor de isolatiewaarde.

### Waarom is argon de standaard gasvulling in HR-glas?

Argon is het standaardgas in vrijwel alle HR++ en triple glas omdat het warmte ongeveer 30% slechter geleidt dan lucht en relatief goedkoop en ruim beschikbaar is. Het gas is circa 1,4 keer zwaarder dan lucht.

Bij levering bevat HR-glas typisch 85% tot 95% argon. De resterende ruimte is gevuld met lucht. Een hoger vulpercentage levert een marginaal betere Ug-waarde, maar het verschil is in de praktijk verwaarloosbaar.

### Wanneer maakt krypton als gasvulling verschil?

Krypton komt alleen tot zijn recht bij smalle spouwen van 9 tot 12 mm. Het gas isoleert beter dan argon maar is 10 tot 20 keer duurder. Bij de standaard spouwbreedte van 15 of 16 mm is het verschil met argon verwaarloosbaar.

Krypton wordt vooral toegepast bij dunne glasopbouwen voor monumenten of bij triple glas waar de totale dikte beperkt moet blijven. [Vacuümglas zonder gasvulling](https://hrglas.be/vergelijking/vacuumglas) isoleert overigens nog beter, doordat de spouw volledig wordt geëvacueerd.

### Hoe lang blijft de gasvulling intact?

De gasvulling blijft jarenlang grotendeels intact: de typische lekkage bedraagt 0,5% tot 1% per jaar. Ook de beste glasunit lekt dus langzaam gas. Na 10 jaar is een HR-glaspaneel dus nog steeds gevuld met 90% tot 95% van het oorspronkelijke argon.

Dit gasverlies heeft nauwelijks invloed op de isolatiewaarde. Een daling van 95% naar 85% argon verhoogt de Ug-waarde met slechts 0,02 tot 0,03 W/m²K. De fabrieksgarantie dekt in de regel niet de gasvulling, wel de dampdichtheid van de randafdichting.

## Wat doet een warm-edge spacer?

Een warm-edge spacer is een afstandsprofiel dat de twee glasplaten op de juiste afstand houdt, de spouw afsluit en de koudebrug aan de glasrand flink vermindert. Traditionele aluminium spacers vormen aan de glasrand een koudebrug.

### Hoeveel verlaagt een warm-edge spacer de Uw-waarde?

De overstap van aluminium naar warm-edge spacers verlaagt de Uw-waarde met 0,1 tot 0,3 W/m²K. Een warm-edge spacer is gemaakt van kunststof of een combinatie van kunststof en roestvrij staal in plaats van aluminium. Deze materialen geleiden warmte veel slechter, waardoor de glasrand warmer blijft.

Tegelijk stijgt de glasrandtemperatuur van circa 8 tot 10°C naar 12 tot 14°C. Dit verschil is meetbaar en merkbaar.

### Welke psi-waarde halen warm-edge spacers?

Warm-edge spacers halen een psi-waarde van circa 0,031 tot 0,044 W/mK, tegenover 0,076 tot 0,082 W/mK voor een aluminium spacer. De psi-waarde (ψ) geeft aan hoeveel extra warmteverlies de glasrand veroorzaakt per strekkende meter. Hoe lager de psi-waarde, hoe beter de spacer isoleert, en de exacte waarde verschilt per spacer en per kozijn. De onderstaande tabel toont twee spacertypen en hun psi-waarde.

| Spacertype                               | ψ-waarde (W/mK) |
| ---------------------------------------- | --------------- |
| Aluminium (referentie)                   | 0,076 - 0,082   |
| Warm-edge (kunststof of roestvrij staal) | 0,031 - 0,044   |

Warm-edge spacers worden onder meer verkocht onder de merknamen Swisspacer van Saint-Gobain, TGI van Technoform en Chromatech Ultra. Het productblad van glasverwerker Sprimoglass geeft voor dubbelglas 4-16-4 in een houten of pvc-raam een psi-waarde van 0,039 W/mK voor Swisspacer Advance en 0,031 tot 0,032 W/mK voor Swisspacer Ultimate. Bij het [vergelijken van glasoffertes](https://hrglas.be/offerte/vergelijken) is het spacertype een relevante kwaliteitsindicator.

### Verminderen warm-edge spacers condens aan de glasrand?

Ja, door de hogere glasrandtemperatuur geven warm-edge spacers minder kans op condens. Dat praktische voordeel geldt voor [condensvorming aan de binnenkant](https://hrglas.be/probleem/condens/binnen) van het raam. Condens ontstaat wanneer vochtige binnenlucht in contact komt met een koud oppervlak.

Met een aluminium spacer daalt de glasrandtemperatuur tot onder het dauwpunt bij relatief normale omstandigheden. Warm-edge spacers houden de rand warmer, waardoor condens later of helemaal niet optreedt. Dit verhoogt het comfort en vermindert het risico op schimmelvorming rond de glasrand.

## Waar zit de spouw in de glasopbouw van triple glas?

In triple glas zitten twee spouwen in plaats van één, gescheiden door een derde glasplaat in het midden. [Triple glas](https://hrglas.be/soort/triple) verdubbelt zo het isolerend effect van de gasvulling en verlaagt de Ug-waarde tot 0,5 à 0,9 W/m²K.

De spouwbreedtes bij triple glas variëren per fabrikant. Typische configuraties zijn 2x15 mm of 2x18 mm met argonvulling. Premium triple glas met 2x12 mm kryptonvulling bereikt zelfs een Ug-waarde van 0,4 W/m²K. De onderstaande tabel toont de prestaties van triple glas per configuratie.

| Configuratie               | Ug-waarde (W/m²K) |
| -------------------------- | ----------------- |
| Triple met 2x15 mm argon   | 0,6               |
| Triple met 2x18 mm argon   | 0,5               |
| Triple met 2x12 mm krypton | 0,4               |

De totale glasdikte van triple glas bedraagt 36 tot 48 mm, afhankelijk van de glasdiktes en spouwbreedtes. Dit is een stuk dikker dan de 23 tot 28 mm van standaard HR++ glas. Controleer daarom altijd of het bestaande kozijn deze dikte kan opnemen voordat u voor triple glas kiest.
